Een IQ score is een getal dat aangeeft hoe iemands intelligentie zich verhoudt tot die van andere mensen van dezelfde leeftijd. De gemiddelde score is 100. Scoort iemand hoger, dan presteert die persoon beter op cognitieve taken dan het gemiddelde; scoort iemand lager, dan omgekeerd. Dat is de kern van wat een IQ score betekent.
De score zelf zegt niets over wie je bent als persoon of wat je in het leven kunt bereiken. Wat het wél meet, zijn vaardigheden als logisch redeneren, ruimtelijk inzicht, taalvaardigheid en het herkennen van patronen. Dat zijn nuttige voorspellers voor schoolprestaties en bepaalde beroepen, maar zeker niet het hele verhaal.
Hoe de IQ score schaal is opgebouwd
De IQ schaal is statistisch zo ontworpen dat het gemiddelde altijd uitkomt op 100, met een standaarddeviatie van 15. Dat betekent dat de meeste mensen een score hebben tussen 85 en 115. Zo ziet de verdeling er in grote lijnen uit:
| IQ score | Classificatie | Percentage van de bevolking |
|---|---|---|
| 130 en hoger | Hoogbegaafd | circa 2% |
| 115 tot 129 | Bovengemiddeld | circa 14% |
| 85 tot 115 | Gemiddeld | circa 68% |
| 70 tot 84 | Benedengemiddeld | circa 14% |
| 69 en lager | Verstandelijke beperking | circa 2% |
Elke IQ test is zo gecalibreerd dat 100 het midden is voor de groep waarop de test is genormeerd. Scoort jij een 115, dan presteer je beter dan ongeveer 84% van de mensen in jouw leeftijdsgroep. Een score van 85 betekent dat je beter scoort dan circa 16% van de bevolking.
Wat bepaalt je IQ score?
Je IQ score is deels erfelijk bepaald en deels beïnvloed door je omgeving. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat erfelijkheid bij volwassenen een grote rol speelt, naar schatting tussen de 50% en 80% van de variantie in IQ-scores. Maar omgevingsfactoren tellen ook mee: goede voeding in de vroege jeugd, stimulerend onderwijs, weinig stress en een veilige thuissituatie hebben een aantoonbaar positief effect op de score.
Dat betekent ook dat een IQ score niet helemaal vastligt. Zeker bij jonge kinderen kan de score nog behoorlijk veranderen. Bij volwassenen is de score stabieler, maar ook dan zijn er factoren die tijdelijk invloed hebben, zoals vermoeidheid, stress of ziekte op het moment van de test.
Uitzonderlijke IQ scores
Scores boven de 140 of 150 zijn zeldzaam en worden soms aan bekende mensen toegeschreven. Albert Einstein had naar verluidt een IQ van rond de 160, al is dat nooit formeel vastgelegd met een gestandaardiseerde test. Dolores Leeuwin behaalde bij De Nationale IQ Test in 2012 de hoogste score van alle deelnemers in Nederland.
Scores onder de 70 worden door psychologen en artsen gebruikt als één van de criteria bij de diagnose van een verstandelijke beperking. Daarvoor is een officiële test door een gecertificeerde psycholoog nodig, geen online quiz.
Online IQ tests versus officiële tests
Er is een groot verschil tussen een IQ score die je haalt via een gratis website en een score die voortkomt uit een officiële, genormeerde test. Bekende officiële tests zijn de WAIS (voor volwassenen) en de WISC (voor kinderen), afgenomen door een psycholoog. Deze tests meten meerdere domeinen, zoals werkgeheugen, verwerkingssnelheid en verbale begripscapaciteit, en geven een betrouwbare score.
Online tests zijn daar niet mee te vergelijken. Ze zijn vaak niet genormeerd op een representatieve steekproef, meten maar een beperkt deel van intelligentie en geven de meeste mensen opvallend hoge scores. Dat is goed voor het enthousiasme van de gebruiker, maar zegt weinig over de werkelijke intelligentie. Wil je je echte IQ score weten, dan is een professionele afname de enige betrouwbare route.
Wat zegt een IQ score wel en niet?
Een hoge IQ score voorspelt gemiddeld betere schoolprestaties en een hogere kans op succes in intellectueel veeleisende beroepen. Dat is meerdere keren aangetoond in grootschalig onderzoek. Maar een IQ score zegt niets over creativiteit, doorzettingsvermogen, sociale vaardigheden of emotionele intelligentie. Mensen met een gemiddelde score presteren in de praktijk vaak uitstekend door motivatie, hard werken en goede sociale vaardigheden.
Omgekeerd geldt: een zeer hoge score is geen garantie voor succes of geluk. Intelligentie is een hulpmiddel, geen eindbestemming. De IQ score is daarmee een nuttig getal voor specifieke diagnostische of onderwijsdoelen, maar te smal om als maatstaf voor een hele persoon te gebruiken.
Wil je een betrouwbaar beeld van je eigen IQ score, laat je dan testen door een erkende psycholoog met een gestandaardiseerde test. Een online quiz geeft je een richting, maar geen echte score waarop je beslissingen kunt baseren.
