Het IQ van Stephen Hawking werd nooit officieel vastgesteld of gepubliceerd. Toch wordt hij in populaire lijstjes vaak geschat op een IQ van rond de 160, hetzelfde niveau dat ook aan Albert Einstein wordt toegeschreven. Dat getal is een schatting, geen gemeten score. Hawking zelf reageerde op de vraag naar zijn IQ met een veelgeciteerde uitspraak die zijn houding tegenover dit soort ranglijsten goed samenvat.
Wat zei Stephen Hawking zelf over zijn stephen hawking IQ?
Toen een journalist hem vroeg wat zijn IQ was, antwoordde Hawking: “I have no idea. People who boast about their IQ are losers.” In het Nederlands: mensen die opscheppen over hun IQ zijn losers. Die uitspraak zegt eigenlijk meer over hem dan welk getal ook. Hij had geen interesse in het meten of vergelijken van intelligentie via een testscore, en vond dat echte intellectuele prestaties voor zichzelf spreken.
Dat is ook de reden waarom er geen officieel getal bestaat. Hawking heeft nooit een publiek IQ-rapport gepubliceerd, en er is geen betrouwbare bron die een gemeten score bevestigt. De schattingen van 160 die je online tegenkomt, zijn retroactieve inschattingen op basis van zijn wetenschappelijke output, niet het resultaat van een gestandaardiseerde test.
Waarom wordt het getal 160 zo vaak genoemd?
Het getal 160 is in de volksmond de standaardscore geworden voor “geniaal”. Einstein krijgt hetzelfde getal toegewezen, ook zonder dat daar een echte testuitslag aan ten grondslag ligt. Bij Hawking is die schatting waarschijnlijk gebaseerd op zijn uitzonderlijke prestaties: hij studeerde natuurkunde aan Oxford, promoveerde aan Cambridge, en werkte decennialang aan theoretische kosmologie terwijl hij steeds verder verlamd raakte door ALS.
Een IQ van 160 valt in de categorie “uitzonderlijk begaafd” en wordt geschat voor minder dan 0,003 procent van de bevolking. Of Hawking daadwerkelijk op dat niveau scoorde in een formele test, is niet bekend. Het getal weerspiegelt meer de publieke waardering voor zijn intellect dan een feitelijke meting.
Wat zegt een IQ-score eigenlijk over iemand als Hawking?
IQ-tests meten een specifiek deel van cognitieve vermogens, vooral logisch-abstracte redeneervaardigheden en ruimtelijk inzicht. Ze meten geen wetenschappelijke creativiteit, doorzettingsvermogen of het vermogen om complexe problemen over tientallen jaren vast te houden. Hawking leefde meer dan vijftig jaar met ALS, verloor zijn stem, en communiceerde uiteindelijk via een computersysteem met één spier. Dat hij onder die omstandigheden bleef bijdragen aan de theoretische fysica, legt een ander soort vermogen bloot dan een IQ-test kan vatten.
Zijn bijdragen aan de wetenschap, zoals de Hawking-stralingstheorie over zwarte gaten, worden door collega’s gezien als van Nobelprijsniveau. Dat zijn resultaten die voor zichzelf spreken, los van welk getal een test zou opleveren.
Vergelijking met andere bekende wetenschappers
Om het in perspectief te plaatsen: ook bij andere historische figuren worden IQ-scores achteraf geschat zonder echte testresultaten. Een korte vergelijking van veelgenoemde schattingen:
| Persoon | Geschat IQ | Vakgebied |
|---|---|---|
| Stephen Hawking | circa 160 (schatting) | Theoretische kosmologie |
| Albert Einstein | circa 160 (schatting) | Theoretische fysica |
| Isaac Newton | circa 190 (schatting) | Wiskunde en natuurkunde |
| Marie Curie | circa 180 (schatting) | Scheikunde en fysica |
Geen van deze getallen is gebaseerd op een formele meting. Ze zijn schattingen van psychologen of onderzoekers die achteraf kijken naar historische prestaties en die vergelijken met wat gemiddelde IQ-scores voor vergelijkbare prestaties zouden vereisen. Behandel ze als indicaties, niet als feiten.
Het echte antwoord op de vraag naar het IQ van Stephen Hawking is dus: onbekend, en volgens hemzelf ook niet zo interessant. Zijn werk aan zwarte gaten, de oerknal en de grenzen van de ruimtetijd laat weinig ruimte voor twijfel over zijn uitzonderlijke intellect, zonder dat daar een getal bij nodig is.
