Interpersoonlijke intelligentie is het vermogen om andere mensen goed te begrijpen, aan te voelen wat ze nodig hebben en goed met ze samen te werken. Mensen met een sterke interpersoonlijke intelligentie zijn van nature gericht op contact, lezen sociale situaties snel en weten hoe ze anderen kunnen motiveren of helpen. Het is één van de acht soorten intelligentie uit de theorie van de meervoudige intelligentie, ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog Howard Gardner.
Deze vorm van intelligentie gaat dus niet over hoe slim je bent in wiskundige zin, maar over hoe goed je mensen begrijpt. Iemand met een hoge interpersoonlijke intelligentie merkt snel op wanneer iemand zich ongemakkelijk voelt, herkent groepsdynamieken en past zijn of haar gedrag moeiteloos aan op de situatie.
Kenmerken van interpersoonlijke intelligentie
Mensen met een sterke interpersoonlijke intelligentie zijn gemakkelijk te herkennen aan een aantal concrete eigenschappen. Ze houden van contact met anderen en zoeken dat ook actief op. In groepen nemen ze vaak een verbindende rol in: ze zorgen dat iedereen mee kan doen en letten op wie er misschien buiten de boot valt.
Andere herkenbare kenmerken zijn:
- Goed luisteren en anderen het gevoel geven dat ze gehoord worden
- Conflicten oplossen of verzachten zonder dat het escaleert
- Snel aanvoelen hoe iemand zich voelt, ook zonder dat die persoon iets zegt
- Makkelijk nieuwe mensen leren kennen en vriendschappen opbouwen
- Anderen kunnen motiveren of overtuigen op een natuurlijke manier
- Goed samenwerken in teams, ook met mensen die heel anders zijn
Dat laatste punt is belangrijk: interpersoonlijke intelligentie betekent niet dat je iedereen aardig vindt of nooit ruzies hebt. Het gaat erom dat je begrijpt hoe andere mensen denken en voelen, en dat je daar effectief op kunt inspelen.
Interpersoonlijke intelligentie versus intrapersoonlijke intelligentie
Een veelgemaakte verwarring is die tussen interpersoonlijke en intrapersoonlijke intelligentie. Het verschil is simpel: interpersoonlijk gaat over je relatie met anderen, intrapersoonlijk gaat over je relatie met jezelf. Iemand met een sterke intrapersoonlijke intelligentie kent zijn eigen emoties, drijfveren en zwaktes goed. Die twee vormen kunnen hand in hand gaan, maar dat hoeft niet. Je kunt uitstekend aanvoelen wat er in anderen omgaat, terwijl je voor jezelf nog minder goed weet wat je eigenlijk wilt.
Hoe interpersoonlijke intelligentie zich uit in de praktijk
In het dagelijks leven zie je interpersoonlijke intelligentie terug in beroepen waarbij samenwerken en communiceren centraal staan. Denk aan leraren, coaches, hulpverleners, politici, leidinggevenden en verkopers. Maar ook in vriendschappen en gezinnen speelt het een grote rol: wie goed is in interpersoonlijk contact, merkt eerder wanneer er iets mis is en weet hoe hij of zij iemand kan ondersteunen.
Op school laat een kind met interpersoonlijke intelligentie zich vaak opmerken doordat het goed samenwerkt, bemiddelt bij ruzies op het schoolplein of als eerste aan anderen denkt bij een groepsopdracht. Dit zijn geen toevalligheden, maar tekenen van een specifieke manier van denken en waarnemen.
Kun je interpersoonlijke intelligentie ontwikkelen?
Interpersoonlijke intelligentie is voor een deel aangeboren, maar je kunt het ook trainen. Actief luisteren is een van de meest directe manieren: stel vragen, vat samen wat iemand zegt en geef ruimte aan de ander. Dat klinkt eenvoudig, maar de meeste mensen zijn in een gesprek al bezig met hun eigen reactie terwijl de ander nog praat.
Wat ook helpt, is je bewust worden van lichaamstaal. Een groot deel van interpersoonlijke communicatie verloopt non-verbaal: gezichtsuitdrukkingen, houding, oogcontact. Door daar bewust op te letten, train je je vermogen om anderen te lezen. Verder groeit interpersoonlijke intelligentie simpelweg door contact: hoe meer en hoe gevarieerder de mensen waarmee je omgaat, hoe beter je leert omgaan met verschillen in karakter, achtergrond en communicatiestijl.
Waarom interpersoonlijke intelligentie vaak wordt onderschat
In traditionele opvattingen over intelligentie draait alles om taal en rekenen. Dat zie je terug in klassieke IQ-tests en in het schoolsysteem. Interpersoonlijke intelligentie scoort daarin niet, terwijl het in het echte leven enorm veel waarde heeft. Mensen die goed zijn in contact maken, teams laten functioneren of conflicten oplossen, zijn in vrijwel elke werkomgeving onmisbaar.
De theorie van meervoudige intelligentie laat zien dat slim zijn meer vormen heeft dan de klassieke definitie suggereert. Interpersoonlijke intelligentie is er daar één van, en voor wie van nature gericht is op contact en samenwerking, is het een kracht die het waard is om te kennen en verder te ontwikkelen.
