De talige kant van de hersenen bevindt zich in de linker hersenhelft. Bij de overgrote meerderheid van mensen, zowel rechts- als linkshandigen, is de linkerhemisfeer de dominante kant voor taal. Dat geldt voor het begrijpen van taal, het spreken, lezen en schrijven.
De linker hersenhelft als taalkant
De hersenen bestaan uit twee helften, ook wel hemisferen genoemd. De linkerhemisfeer en de rechterhemisfeer hebben elk hun eigen specialisaties. Taal is bij de meeste mensen duidelijk gelokaliseerd in de linkerhelft. Onderzoek laat zien dat dit bij ongeveer 90 tot 95 procent van de rechtshandige mensen het geval is. Bij linkshandigen ligt dit percentage iets lager, maar ook bij hen is de linkerhemisfeer in de meeste gevallen dominant voor taal.
Dat de talige kant links zit, wil niet zeggen dat de rechterhersenhelft niets met taal doet. De rechterkant speelt een rol bij het begrijpen van de toon van een gesprek, humor, en de bredere betekenis van zinnen. Maar de kern van taalverwerking zit links.
Twee belangrijke taalgebieden in de linkerhemisfeer
Binnen de linkerhemisfeer zijn er twee gebieden die een hoofdrol spelen bij taal. Het eerste is het gebied van Broca, dat ligt in de linker frontaalkwab, vlak bij het motorische schorsgebied. Dit gebied is betrokken bij het produceren van taal: spreken en de grammaticale opbouw van zinnen. Als dit gebied beschadigd raakt, kan iemand moeite krijgen met vloeiend spreken, terwijl het begrijpen van taal grotendeels intact blijft. Dat noem je Broca-afasie.
Het tweede gebied is het gebied van Wernicke, dat zich bevindt in de linker slaapkwab. Dit gebied is vooral betrokken bij het begrijpen van taal. Een beschadiging hier leidt tot Wernicke-afasie: de persoon spreekt dan vaak vloeiend, maar de zinnen zijn niet samenhangend of begrijpelijk, en het begrijpen van andermans taal is sterk beperkt.
De twee gebieden zijn met elkaar verbonden via een bundel zenuwvezels die de fasciculus arcuatus heet. Die verbinding zorgt ervoor dat begrijpen en produceren van taal op elkaar kunnen aansluiten.
Waarom zit taal juist links?
De precieze reden waarom taal bij de meeste mensen links zit, is nog niet volledig opgehelderd. Wel is bekend dat deze dominantie al vroeg in de hersenontwikkeling zichtbaar is, ook bij baby’s. De linkerhemisfeer is bij mensen anatomisch iets anders gebouwd dan de rechter, met name in de gebieden die later voor taal worden gebruikt. Dat suggereert een aangeboren basis voor taaldominantie links.
Bij mensen die op jonge leeftijd een beschadiging aan de linkerhemisfeer oplopen, kan de rechterhersenhelft in sommige gevallen een deel van de taaltaken overnemen. Die plasticiteit neemt af naarmate iemand ouder wordt.
Wat betekent dit in de puzzel?
In puzzels en kruiswoordraadsels wordt gevraagd: “Waar in de hersenen bevindt zich de talige kant?” Het antwoord telt vijf letters en luidt: links. Dat verwijst naar de linkerhemisfeer, de hersenhelft die bij de meeste mensen verantwoordelijk is voor taalverwerking.
De linkerhemisfeer is dus de talige kant van de hersenen, met de gebieden van Broca en Wernicke als de twee bekendste spelers. Die samenwerking maakt het mogelijk dat je iemand begrijpt, een zin opbouwt en vloeiend spreekt.
